Rusya’n\u0131n \u015eubat 2022’de Ukrayna’y\u0131 tam kapsaml\u0131 i\u015fgalinden bu yana, \u00e7at\u0131\u015fma geleneksel \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7erek uzun s\u00fcreli bir ekonomik sava\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Say\u0131ca \u00fcst\u00fcn bir rakiple kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan Ukrayna, Rusya’n\u0131n ekonomik zaaflar\u0131n\u0131 hedef almak i\u00e7in insans\u0131z hava arac\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131, deniz operasyonlar\u0131 ve siber sald\u0131r\u0131lar gibi yenilik\u00e7i asimetrik stratejiler kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bat\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar\u0131yla desteklenen bu \u00e7abalar, Rusya’n\u0131n askeri altyap\u0131s\u0131na, \u00f6zellikle de enerji sekt\u00f6r\u00fcne b\u00fcy\u00fck zarar verdi. Rus ekonomisi, muazzam askeri harcamalar sayesinde k\u0131sa vadede dayan\u0131kl\u0131l\u0131k g\u00f6sterse de, k\u00fcm\u00fclatif bask\u0131lar giderek art\u0131yor ve uzun vadeli s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011findeki \u00e7atlaklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Federal b\u00fct\u00e7e gelirinin yakla\u015f\u0131k %40’\u0131n\u0131 olu\u015fturan Rusya’n\u0131n petrol ve gaz sekt\u00f6r\u00fc, Ukrayna g\u00fc\u00e7leri i\u00e7in kilit bir hedef haline geldi. Ukrayna, rafinerilere ve terminallere y\u00f6nelik uzun menzilli insans\u0131z hava arac\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 art\u0131rarak operasyonlar\u0131 aksatt\u0131 ve Rusya’n\u0131n enerjiye ba\u011f\u0131ml\u0131 ekonomisinin k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu.<\/p>\n\n\n\n
Sadece A\u011fustos 2025’te Lukoil’in Volgograd rafinerisi, Rosneft’in Ryazan rafinerisi ve Rostov, Samara, Saratov ve Krasnodar’daki tesisler de dahil olmak \u00fczere 10 b\u00fcy\u00fck petrol rafinerisine yap\u0131lan grevler, Rusya’n\u0131n rafinaj kapasitesinin yakla\u015f\u0131k %20’sini, yani g\u00fcnde 1,5 milyon varili devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Tambov’daki Druzhba boru hatt\u0131 pompa istasyonuna ve Novatek’in Ust-Luga’daki ihracat terminaline yap\u0131lan ek grevler hasara katk\u0131da bulundu, Avrupa pazarlar\u0131na tedariki aksatt\u0131 ve Rusya’y\u0131 tedarik rotas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek zorunda b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Sald\u0131r\u0131lar, i\u015fgal alt\u0131ndaki K\u0131r\u0131m, G\u00fcney Rusya ve hatta Uzak Do\u011fu’daki s\u00fcr\u00fcc\u00fcler i\u00e7in yayg\u0131n yak\u0131t s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131na yol a\u00e7t\u0131; uzun kuyruklar olu\u015ftu ve pompalar bo\u015f kald\u0131. Turizm ve tar\u0131mdan kaynaklanan yo\u011fun sezon talebi nedeniyle benzin fiyatlar\u0131, \u00f6zellikle A-95’lerde rekor seviyelere \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Rusya, Temmuz 2025’te benzin ihracat\u0131na uygulad\u0131\u011f\u0131 yasa\u011f\u0131 s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rarak i\u00e7 ihtiya\u00e7lara \u00f6ncelik verdi. Ancak arz kesintileri devam ediyor ve yaln\u0131zca rafineri hasar\u0131ndan kaynaklanan tahmini ekonomik kay\u0131plar 74,1 milyar dolar. Bu sald\u0131r\u0131lar, i\u00e7 maliyetleri art\u0131rarak ve askeri lojisti\u011fi zorlayarak Putin’in sava\u015f ekonomisini baltalamak i\u00e7in stratejik olarak tasarland\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Rus bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re, bu olaylar ge\u00e7ici aksakl\u0131klar olarak g\u00f6steriliyor ve devlet medyas\u0131 h\u0131zl\u0131 onar\u0131mlar\u0131 ve alternatif tedarik zincirlerini vurguluyor. Rafineri kapasitesinin %20’si halihaz\u0131rda at\u0131l durumda ve bu da enflasyonu ve t\u00fcketici memnuniyetsizli\u011fini k\u00f6r\u00fckl\u00fcyor. Ukraynal\u0131 yetkililer, petrol ve gaz ihracat\u0131n\u0131n 2025 y\u0131l\u0131na kadar savunma harcamalar\u0131nda %25’lik bir art\u0131\u015fa yol a\u00e7aca\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bunu Rusya’n\u0131n sava\u015f\u0131 finanse etme kabiliyetine do\u011frudan bir darbe olarak g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
Ukrayna’n\u0131n do\u011frudan eylemleri an\u0131nda hasara yol a\u00e7arken, ABD, AB ve m\u00fcttefikleri taraf\u0131ndan uygulanan Bat\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 daha geni\u015f bir ekonomik izolasyon \u00e7er\u00e7evesi olu\u015fturuyor. Bu \u00f6nlemler, Rusya’n\u0131n finans sistemini, enerji ihracat\u0131n\u0131 ve askeri-end\u00fcstriyel kompleksini hedef alarak, Moskova’y\u0131 sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fu kaynaklardan mahrum b\u0131rakmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
\u015eubat 2022’den bu yana yapt\u0131r\u0131mlar, Rusya’y\u0131 en az 450 milyar dolarl\u0131k potansiyel askeri varl\u0131ktan mahrum b\u0131rakt\u0131. \u00d6zellikle AB yapt\u0131r\u0131mlar\u0131, 2022’de fiyat tavan\u0131n\u0131n getirilmesinin ard\u0131ndan petrol ve do\u011falgaz gelirlerinin azalmas\u0131yla Rusya’n\u0131n k\u00fcresel pazarlara eri\u015fimini k\u0131s\u0131tlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Rus ekonomisi, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde sava\u015f d\u00f6nemi mali te\u015fvikleri ve \u00c7in ve Hindistan gibi Asya pazarlar\u0131na y\u00f6nelme sayesinde 2023’te %3,6 ve 2024’te %4,1 GSY\u0130H b\u00fcy\u00fcmesiyle diren\u00e7 g\u00f6sterdi. 2022-23’teki y\u00fcksek petrol fiyatlar\u0131 kay\u0131plar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 telafi etti ve sermaye kontrolleri b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 \u00f6nledi. Ancak bu b\u00fcy\u00fcme “yanl\u0131\u015f t\u00fcrden” \u00e7\u00fcnk\u00fc savunma harcamalar\u0131na dayan\u0131yor. Savunma harcamalar\u0131 art\u0131k GSY\u0130H’nin %6’s\u0131n\u0131 a\u015f\u0131yor ve Sovyet d\u00f6nemi seviyelerine yak\u0131n seyrediyor. Bu durum, sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim gibi sivil sekt\u00f6rleri olumsuz etkiliyor.<\/p>\n\n\n\n
Uzun vadeli sonu\u00e7lar felaket niteli\u011finde: yapt\u0131r\u0131mlar kritik teknolojilere eri\u015fimi k\u0131s\u0131tl\u0131yor, i\u015fg\u00fcc\u00fc a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 (2030 y\u0131l\u0131na kadar 2,4 milyon i\u015f\u00e7i olaca\u011f\u0131 tahmin ediliyor) ve beyin g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftiriyor. Enflasyon, artan \u00fccretler ve ithal ikamesi \u00e7abalar\u0131n\u0131n etkisiyle %9,52 seviyesinde inatla sabit kal\u0131yor. 2014 yapt\u0131r\u0131mlar\u0131ndan al\u0131nan derslere dayanan ekonominin dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131, ani \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc hafifletse de t\u00fcm i\u015faretler, t\u00fckenen rezervler ve hidrokarbonlara a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131kla “ipotekli bir gelece\u011fe” i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n
Ukrayna’n\u0131n Karadeniz’deki insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131, Rusya’n\u0131n deniz \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc baltalayarak ihracat ekonomisini olumsuz etkiledi. \u0130nsans\u0131z su \u00fcst\u00fc ara\u00e7lar\u0131 (S\u0130DA), Karadeniz Filosu’nun yakla\u015f\u0131k %40’\u0131n\u0131 bat\u0131rd\u0131 veya hasar verdi. Bunlar aras\u0131nda Moskva kruvaz\u00f6r\u00fc, Ivanovets korveti ve Caesar Kunikov ve Sergey Kotov \u00e7\u0131karma gemileri gibi \u00f6nemli kay\u0131plar da yer al\u0131yor. Savunma a\u015famas\u0131ndan sald\u0131r\u0131 a\u015famas\u0131na ge\u00e7en bu operasyonlar, Rusya’y\u0131 Sivastopol’daki gemilerini do\u011fu limanlar\u0131na yeniden konu\u015fland\u0131rmaya, K\u0131r\u0131m’\u0131 terk etmeye ve amfibi yeteneklerini kaybetmeye zorlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Ekonomik a\u00e7\u0131dan, bunun g\u00fcvenli Karadeniz rotalar\u0131na dayanan Rusya’n\u0131n tah\u0131l ve enerji ihracat\u0131 \u00fczerinde etkileri var. Harek\u00e2t\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli modeli – maliyeti 10.000 dolar\u0131 a\u015fmayan \u0130HA’lar – Ukrayna’n\u0131n yenilik\u00e7i potansiyelini vurgulayarak deniz sava\u015flar\u0131n\u0131 ticarile\u015ftiriyor ve de\u011ferli Rus varl\u0131klar\u0131na meydan okuyor.<\/p>\n\n\n\n
Hava devriyeleri ve elektronik harp gibi Rus kar\u015f\u0131 \u00f6nlemleri k\u0131smen etkili oldu, ancak Ukrayna’n\u0131n insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131n\u0131 f\u00fczelerle donatmak gibi uyarlamalar\u0131 bask\u0131y\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Moskova a\u00e7\u0131s\u0131ndan, donanma s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6revler \u00fcstlenebiliyor, ancak stratejik geri \u00e7ekilme i\u00e7inde olmas\u0131 Rusya’n\u0131n b\u00f6lgesel n\u00fcfuzunu ve ticaret g\u00fcvenli\u011fini baltal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Sava\u015f, Rus ekonomisini i\u00e7eriden mahvetti. B\u00fct\u00e7enin %40’\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 olu\u015fturan askeri harcamalar, resmi b\u00fcy\u00fcmeye katk\u0131da bulunmu\u015f, ancak \u00fcretkenli\u011fe ve sivil halk\u0131n refah\u0131na zarar vermi\u015ftir. Seferberlik ve g\u00f6\u00e7\u00fcn neden oldu\u011fu i\u015fg\u00fcc\u00fc k\u0131tl\u0131\u011f\u0131, 2024’te nominal \u00fccretlerde %17,8’lik bir art\u0131\u015fa yol a\u00e7arak enflasyona ve askeri olmayan sekt\u00f6rlere yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlar\u0131n azalmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Askerlere ve ailelerine yap\u0131lan ve GSY\u0130H’nin %1,5’ini olu\u015fturan \u00f6demeler, yoksul b\u00f6lgelerde t\u00fcketimi art\u0131rm\u0131\u015f, ancak sava\u015ftan sonra \u00e7\u00f6kebilecek bir “deatonomi”yi temsil etmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Rus analistler, \u00c7in’in “otoriter deste\u011fi” ve ithal ikamesi sayesinde ekonominin dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor ve yapt\u0131r\u0131mlara ra\u011fmen ekonominin “b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc” iddia ediyor. Ancak bunun arkas\u0131nda, b\u00fcy\u00fcmenin sava\u015f \u00f6ncesi seviyelerin alt\u0131na d\u00fc\u015fmesi ve askeri te\u015fviklerin geri \u00e7ekilmesi durumunda olas\u0131 bir resesyona yol a\u00e7mas\u0131 beklenen durgunluk yat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Rusya’n\u0131n askeri ekonomisi, b\u00fcy\u00fcmenin fahi\u015f savunma harcamalar\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu, ak\u015famdan kalmal\u0131k yaratan bir “\u015feker cenneti” olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Rusya yanl\u0131s\u0131 savunucular, \u00e7e\u015fitlendirmeye (enerji\/savunma hari\u00e7 GSY\u0130H’nin %43’\u00fc) ve ticaret eksenlerine vurgu yaparak, yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n sistemi yok etmede ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011funu savunuyor. Ancak, Rusya’n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu yan\u0131lsamas\u0131, \u00e7at\u0131\u015fmalarla daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fecek olan teknolojik izolasyon ve demografik gerileme gibi derin yap\u0131sal zay\u0131fl\u0131klar\u0131 maskeliyor. Rusya, k\u0131sa vadede hayatta kalma riskini alarak gelece\u011fini tehlikeye at\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Ukrayna’n\u0131n do\u011frudan sald\u0131r\u0131lar\u0131 yapt\u0131r\u0131mlarla desteklenen izolasyonla birle\u015ftiren \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc yakla\u015f\u0131m\u0131, Rusya’n\u0131n ekonomik temelini fiilen zay\u0131flatm\u0131\u015f ve Moskova’y\u0131 artan maliyetler ve savunmas\u0131zl\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Rusya’n\u0131n direnci \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 uzatm\u0131\u015f olsa da, sava\u015f\u0131n milyarlarca dolarl\u0131k tahmini kay\u0131plar\u0131 ve bir milyondan fazla can kayb\u0131, stratejisinin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Ukrayna, Rusya’n\u0131n enerji ve deniz varl\u0131klar\u0131n\u0131 hedef alarak askeri operasyonlar\u0131n\u0131 aksatman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Moskova \u00fczerindeki k\u00fcresel ekonomik bask\u0131y\u0131 da art\u0131r\u0131yor ve potansiyel olarak Kiev’in \u015fartlar\u0131na g\u00f6re m\u00fczakerelerin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131yor. \u00c7at\u0131\u015fma d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131na girerken, bu taktikler k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00fclkenin inovasyonu kullanarak b\u00fcy\u00fck bir \u00fclkenin ekonomik g\u00fcc\u00fcne nas\u0131l meydan okuyabilece\u011finin a\u00e7\u0131k bir g\u00f6stergesi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-8171","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-questions-answers"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/forum.timesofu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8171","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/forum.timesofu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/forum.timesofu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/forum.timesofu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/forum.timesofu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8171"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/forum.timesofu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8171\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8173,"href":"http:\/\/forum.timesofu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8171\/revisions\/8173"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/forum.timesofu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8171"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/forum.timesofu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8171"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/forum.timesofu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8171"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}